Weill, Milhaud, Stravinsky, Hindemith - Das Berliner Requiem, door Flemish Radio Choir, I Solisti del Vento olv Paul Hillier

In het begin van de 20ste eeuw vonden in de muziekwereld vele verschuivingen plaats. Het romanticisme en impressionisme van de fin de siècle kon na de industriële Eerste Wereldoorlog niet behouden blijven. Aan Franse en Duitse kant werden nieuwe ideeën over kunst ontwikkeld die een ombuiging betekenden in neoklassieke richting, maar uiteindelijk pluriform een interesse in ordelijke, wereldlijke muziek (muziek van alledag) inluiden. Daarop hadden traditionele en volksmuziek, jazz, dans en cabaret een belangrijke invloed. Muziek moest worden gebruikt en met toewijding worden gespeeld. De versimpeling van partituren had als doel de toegankelijkheid te vergroten. Oude muzikale patronen kregen vernieuwende aandacht. Daardoor moest de aandacht voor persoonlijk sentiment worden overkomen om muziek een rol te laten spelen in dagelijkse beslommeringen, als een sociale activiteit.

Het repertoire van het Flemish Radio Choir en I Solisti del Vento onder leiding van Paul Hillier toont de diversiteit aan reacties op deze verschuivingen. De blikvanger van de plaat is Das Berliner Requiem van Kurt Weill. Deze componist, sterk beïnvloedt door jazz en volksmuziek, is vooral bekend van zijn muzikale theater (opera’s) in samenwerking met Bertolt Brecht. Das Berliner Requiem is bedoeld als muziekstuk en heeft daarom een andere uitstraling, hoewel de karakteristieke stijlkenmerken aanwezig zijn. Ook de teksten voor dit stuk zijn van de hand van Bertolt Brecht. Tijdgenoot Paul Hindemith wordt gerepresenteerd door Der Tod, waarin zijn hang naar orde en distantiëring na de Duitse oorlog ligt besloten. Igor Stravinsky’s neoklassieke omslag is terug te vinden in zijn objectivistische Octet. Tenslotte sluit Darius Milhaud het rijtje af met zijn nieuwe, polytonale, harmonieën waarvoor teksten gebruikt zijn van de poëet Paul Claudel. De Braziliaanse invloeden hebben nog niet hun intrede gedaan, waardoor de cantates verrassend klassiek klinken. Dit album presenteert een erg interessant repertoire voor degenen die geïnteresseerd zijn in de (vocale) muziek die het experimentalisme van het interbellum willen ontdekken.

Read more...

Rautavaara Choral Music - Schola Cantorum of Oxford olv James Burton

Einojuhani Rautavaara is een van Finlands bekendste moderne componisten. Hij was een leerling van de grote Sibelius en kreeg door opmerkelijke stukken veelal op eigen wijze succes. Zijn bekendste werk, Cantus Arcticus (voor vogelzang en orkest), zou hij bij gebrek aan een koor hebben geschreven. In zijn composities hebben diverse stijlen een belangrijke rol gespeeld. Aanvankelijk voldeed hij aan de neoklassieke stijl om vervolgens middels dodecafonie en seriële compositie te komen tot een eigenzinnige neoromantische stijlvorm met een zekere dramaturgische inslag die wordt bekrachtigd door atonale elementen. Koorwerken hadden nooit Rautavaara’s specifieke creatieve interesse, maar desondanks is dat deel van zijn oeuvre eveneens invloedrijk. Deze verzameling koorwerken demonstreert overtuigend het waarom. Zoals typerend is voor zijn werk, bevatten alle composities interessante combinatievormen, waaronder de snel en langzame in en uit dissonantie glijdende vocale glissandi, praatzang en de explosieve staccato ritmiek. Telkens weer werkt hij van momenten van moderne uitdaging naar apoteosen van verbijsterende schoonheid. De gebruikte technieken en sferen blijken op den duur een zeer herkenbaar stramien te volgen. De werken op deze plaat zijn prachtig consistent en treffend expressief uitgevoerd door Schola Cantorum of Oxford onder leiding van James Burton. Voor wie zijn korale werk wil ontdekken is dit een must, maar wie een inleiding op Rautavaara’s totale oeuvre zoekt, start wellicht verstandiger bij het bekendere werk.

Read more...

Philip Glass - A Madrigal Opera

In de wereld van de minimalistische muziek zwaait Philip Glass voor menigeen al jaren de scepter. Hij is een waar meester in het op de spits drijven van verschuivende tonale patronen. Deze eerste opname van A Madrigal Opera vertoont duidelijke verschillen met veel van zijn bekendere werken. De compositie stamt uit 1980 en is gecomponeerd onder invloed van de ontwikkeling van madrigalen in vroeg zestiende-eeuws Italië. Aanvankelijk betrof dit louter vocale muziek van twee- en driestemmig tot zesstemmig later. In de latere periode kon die worden aangevuld met een solo-instrument. Uit deze seculiere muziek kwam de opera voort. In de jaren ’70 ontpopte Glass zich van een minimalistische componist tot een atypisch operaschrijver. In 1980 leidde een opdracht voor het schrijven van een traditioneel georkestreerde opera tot een herontdekking van akoestische expressiviteit in zijn muziek. Philip Glass revisiteert beide stijlen in deze zesstemmige ‘kameropera’ die wordt bijgekleurd met viool en altviool. Door gebrek aan inhoud blijft het werk abstract, terwijl de relatie van muziek en emotionele expressie duidelijk aanwezig is. Er is geen libretto om het te concretiseren. Veel van Glass’ reductionisme is nog aanwezig in de muziek, maar de tegen elkaar opwerkende muzikale lijnen boren nieuwe dieptes aan in de zeggingskracht uitgaande van de aard van de compositie. Ondanks Glass’ kenmerkende repetitieve toondichtheid zijn er momenten waarop A Madrigal Opera kan worden vergeleken met Arvo Pärt’s sacrale tintinnabuli composities die gebruik maakten van gregoriaanse invloeden. Deze opname volgt enkele uitvoeringen van andere gezelschappen. De Finnen spelen het stuk op een ietwat slepende wijze, waardoor de dynamiek getemperd blijft. Het benadrukt de structuur van de compositie, maar een strakkere uitvoering had wellicht tot meer contrast geleid. Het is goed dat dit bijzondere stuk van Glass nu aan plaat is toevertrouwd. Het geeft een interessant en mooi beeld van een componist in transitie.

Read more...

Frank Martin, Zoltán Kodály, Francis Poulenc, Chor des Bayerischen Rundfunks, onder leiding van Peter Dijkstra

De jonge Nederlandse Peter Dijkstra trad pas in 2005 aan als de leider van Chor des Bayeruschen Rundfunks alsmede het symfonieorkest. Dit album met opnames van Frank Martin’s Messe, Zoltán Kodály’s Missa Brevis en Francis Poulenc’s Litanies à la Vierge Noire is de eerste opname van Dijkstra’s werk met dit koor. Het betreft een bijzondere combinatie van twintigste-eeuwse werken, die hun sacrale essentie door een zeer muzikale aard ook zeker overstijgen. Frank Martin’s Messe für Doppelchor lag reeds decennia lang klaar voordat het zijn wereldpremière zag en daarmee zijn weg naar openbaarheid tekende als één van zijn eerdere composities. Kodály’s Missa Brevis is getekend door de Tweede Wereldoorlog in vrijwel alle aspecten van de compositie. De première van het stuk vond plaats, terwijl de oorlog nog in Budapest woedde. Voor Francis Poulenc tekent Litanies à la Vierge Noire een omslag in zijn leven, van Parijse dandy naar een bekeerde ziel. Mede dankzij hun geschiedenis klinken deze composities ontraditioneel en zeer inspirerend. Dijkstra maakte een schitterende keuze als leider van een uiterst kundig koor. Zijn jonge en frisse visie op de werken geeft de subtiel dynamische interpretaties een moderne urgentie. De opnames zijn stil en warm, waardoor de schoonheid in de gelaagdheid, mooi gedragen door de meerstemmige koren, zeer transparant en ruimtelijk klinkt. De klankkeur van het koor en het gebruikte orgel zijn perfect afgestemd op dit repertoire. Onder leiding van Peter Dijkstra is de toekomst vol vertrouwen tegemoet te zien.

Read more...